دانشگاه علوم پزشکی ایران
Iran University of Medical Sciences

عفونت بیمارستانی

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۷/۱۲/۸ | 
عفونت های بیمارستانی
قسمت اول
تعریف عفونت های بیمارستانی و انواع آن
تعریف عفونت
بشر از ابتدای شروع زندگی بر کره خاکی همواره در حال مبارزه در برابر عوامل طبیعی مثل سرما، گرما و بسیاری از عوامل بیماری آفرین و عفونت زا بوده است زمانیکه انسان حاضر به قبول ضعف و شکست باشد از موقعیت ممتاز کنونی محروم گردیده و با نابودی تدریجی نسل خویش روبرو خواهد شد.
فرهنگ عمید در تعریف لغوی عفونت را فاسد شدن یا برگشتن طعم چیزی بیان می کند اما برای تشریح ابعاد تخصصی تر به ذکر برخی تعاریف تخصصی می پردازیم:
۱ـ حضور ارگانیزم های بیماریزائی که قادرند اختلال در علائم حیاتی (درجه حرارت و تغییر تعداد گلبولهای خون) و حالت تعادل و توازن طبیعی بدن ایجاد نماید.
۲ـ جایگزینی عوامل بیماریزا شامل انواع باکتری، ویروس، قارچ و آنگلها در قسمتهای مختلف بدن میزبان را عفونت گویند.
پس در جمع بندی می توان نتیجه گرفت عفونت زمانی بروز می کند که عامل بیماریزا به بدن میزبان وارد شده و سیستم ایمنی را تحریک نماید. اثر این مقابله نیز غالباً به اختلال در عمل کرد طبیعی بدن اثبات می شود.
ذکر این نکته ضروریست که اگر عامل مهاجم بتواند بطور زنده و فعال در خارج از سیستم ایمنی بدن فرد باقی بماند حالت حاد بیماری بروز کرده اما در صورتیکه وارد این سیستم شده و برای مقاومت در برابر انهدام خود نقطه ای از بدن میزبان را برای تجمع انتخاب کند. حالت مزمن بیماری مشاهده خواهد شد.
پس حاصل آنکه در ابتلا به یک عفونت علاوه بر قابلیت پذیرش بیماری در انسان و کاهش مقاومت عمومی بدن لزوماً قدرت بیماریزایی میکروب مهاجم نیز باید در حد کافی باشد. تا بتواند زمینه مساعدی در بدن برای ابتلاء به بیماری ها را فراهم نماید. بدن ما برای دفاع در برابر میکروارگانیسم ها به عنوان عوامل ایجاد کننده عفونت (عوامل عفونی ) مهم مانند ویروس ها، باکتریها، ریکتزیاها، قارچ ها و انگل ها مجهز به مکانیسم های دفاعی و موانع بازدارنده مهمی بشرح زیر می باشد:
۱ـ پوست اولین سد دفاعی بدن است که دارای PH ویژه و اسید های چرب و لیزوریم ها می باشد
۲ـ سطوح مخاطی: معده با تغییرات PH و دستگاه فوقانی تنفس با حرکات مداوم مژکها و ترکیب ویژه ترشحات بزاق و مجاری مختلف بدن عمل می کند.
۳ـ سیستم ایمنی: عمل کردهای اختصاصی و غیر اختصاصی سیستم دفاعی در خارج از بدن نقش خود را ایفا می کند عوامل عدیده و گوناگون قادر به تضعیف و یا انهدام این مکانیسم ها وعبور از موانع بازدارنده طبیعی بدن هستند که اختلال در عمل کرد هر یک از سطوح فوق منجر به بروز بیماریهای خاصی خواهد شد.
تمامی عوامل فرصت طلب و بیماریزا برای ایجاد بیماری در فرد یکی از راههای زیر را برای ورود به بدن ما را انتخاب می کنند.
الف - تماس مستقیم :از طریق ترشحات بدن مثل ادرار، خلط، چرک و ترشحات زخم های باز.
ب - تماس غیر مستقیم :تماس با وسایل و ابزارها مانند ظروف، ملحفه، تجهیزات و ابزارهای طبی مشترک.
ج - سرایت از حاملین و ناقلین : شامل انسان، حشرات و برخی عوامل بیماریزای محیطی (گرد و غبار/ آب و هوا) که قادرند براحتی عفونت ها را از فردی به فرد دیگر منتقل نمایند.
تعریف عفونت بیمارستانی
سالها پیش سقراط حکیم در کتابی به عفونتهای زایمانی و علل شیوع آن اشاراتی داشته، اما شاید دلیل محکم شناخته شده تجربی این گروه از عفونت ها در سده های گذشته را بتوان ساخت آسایشگاه ها و بیمارستان های خاصی برای بیماریهای مرگ آوری همچون سل ، آبله ، طاعون و جزام دانست.
عفونت بیمارستانی به عفونتی گفته می شود:
که افراد بستری در بیمارستان در مدت زمانی که در بیمارستان بسر می برند به آن مبتلا می شوند و تظاهرات بیماری ممکن است در حین بستری بودن و یا بعد از مرخص شدن بیمار بروز کند. معمولا عفونت هایی که بعد از ۴۸ تا ۷۲ ساعت ظاهر می شوند را به عنوان عفونت های بیمارستانی قلمداد می کنند و اگر در مدت کمتر از ۴۸ ساعت بعد از بستری شدن بیمار عفونتی اتفاق بیفتد احتمال اینکه فرد در هنگام پذیرش در بیمارستان در مرحله کمون آن بیماری بسر می برده است می باشد . باعث افزایش هزینه ها – طولانی شدن بهبودی – ناتوانی و مرگ بیماران می شود
در مورد بیمارانی که بعد از ترخیص دچار عفونت می گردند زمانی این بیماران در تعریف عفونت بیمارستانی گنجانده می شوند که:
الف - ۷-۱۰ روز پس از ترخیص بیمار که به علت داخلی بستری بوده هیچ اقدام جراحی خاصی صورت نگرفته است
ب - تا یک ماه پس از ترخیص به علت جراحی که Implant برای بیمار کار گذاشته نشده باشد مانند : الپاراتومی ، آپاندکتومی و هرنی.
ج - تا یک سال بعد از جراحی که برای بیمار Implantکار گذاشته شده باشد مثل عمل های ارتوپدی که پیچ و پین و پالک و ...کار گذشته می گردد.
افرادیکه در معرض ابتلاء به عفونت بیمارستانی هستند.
در کل سه گروه در معرض خطر ابتلاء به عفونتهای بیمارستانی می باشند
۱ـ بیمار ۲-جامعه
۳ـ پرسنل سیستم درمانی
هر یک از اعضای بدن انسان میتواند در بیمارستان، دچار عفونت گردد ولی در بین انواع عفونـت هـای بیمارستانی، عفونت دستگاه ادراری ( ۴۲ ، )% عفونت دستگاه تنفسی تحتـانی ۱۱ % - پنومونی ( ۱۵ % تا ۲۰% )، عفونـت ناشـی از زخـم جراحـی ( ۲۴ ، )% و عفونـت دستگاه گردش خون ( ۵ - ۱۰ ، )% از اهمیت خاصی برخوردارند که براساس تعاریف نظام مراقبت عفونـت بیمارستانی مرکز پیشگیری و کنترل بیماری ها ( CDC) در جدول شـماره ۱ شـرح داده شـده انـد. طبـق بررسی های انجام شده، عفونت ادراری، شایع ترین و پنومونی کشنده ترین عفونت های بیمارستانی محـسوب مـیشـوند گرچه در بعضی از مراکز، عفونت بیمارستانی دستگاه گردش خون، علت اصلی مرگ بیماران می باشد.
اهمیت عفونت بیمارستانی
عفونت های بیمارستانی از چند جنبه حائز اهمیت می باشند:
·مرگ و میر و ناخوشی بیماران
 افزایش طول مدت بستری بیماران در بیمارستان ·
افزایش هزینه های ناشی از طولانی شدن اقامت بیماران، اقدامات تشخیصی و درمانی راه های انتقال میکروارگانیسمها در بیمارستان
در بیمارستان میکروارگانیسم ها میتواننـد بـه طـرق مختلـف منتقـل گرد نـد و گـاهی یـک میکروب میتواند از چند طریق منتقل شود.
راه های انتقال میکروارگانیسم ها در بیمارستان عبارتند از:
۱ـ انتقال از طریق تماس : (Contact )  تماس، شایعترین و مهمترین راه انتقال عفونت های بیمارستانی به شمار می آید و به سه زیر گروه تقسیم میشود :
: تماس مستقیم سطوح بدن و انتقال فیزیکی میکروارگانیسم ها بین میزبان حساس و فرد دچار عفونت یا کلونیزه شده با میکروب
تماس غیرمستقیم میزبان حساس باشیء واسطه آلوده (وسایل، سوزن، پانسمان، دستکش آلوده )·
قطره (Droplet) تولید شده توسط فرد حین عطسه، سرفه و صحبت کردن، حین ساکشن کردن یا برونکوسکوپی و مواجهه با ملتحمه، مخاط بینی یادهان
 
 ۲ـ انتقال از طریق هوا(Airborne)
۳ ـ انتقال از طریق وسیله مشترک آلوده مانند غذا، آب، داروها و تجهیزات و وسایل آلوده
۴ ـ انتقال از طریق ناقلین مانند پشه، مگس و موش که اهمیت چندانی در انتقال عفونتهای بیمارستانی ندارد.
انواع عفونت های بیمارستانی عبارتند از:
عفونت زخم عمل جراحی
عفونت زخم جراحی عبارت است از عفونت حاصل از آلودگی باکتریایی، در حین یا پس از عمل جراحی. عفونتهای بعد از عمل جراحی ممکن است سبب مشکالت شدید، از جمله نقص در فرآیند ترمیم محل جراحی، سپسیس (عفونت خون(، آسیب عضوی و حتی مرگ شود.
علایم شایع
ـ معمولا در عرض ۵ تا ۱۰ روز پس از جراحی، علایم زیر شروع می شوند، ولی در برخی موارد چند هفته بعد آغاز میگردند:
درد و قرمزی اطراف زخم جراحی
چرک و تجمع سایر مایعات در اطراف بخیه ها
تب (گاهی اوقات(
علل:
عفونت با باکتریها شامل استرپتوکوکها، استافیلوکوکها یا سایر میکروبها ایجاد می شود. علیرغم اعمال روشهای ضدعفونی کننده جدید قبل از عمل جراحی و مراقبتهای خوب پس از عمل، گاهی عفونت ایجاد می شود
عوامل خطر: ـ
ا شخاص مسن تر
تغذیه ناکافی
هر گونه بیماری مزمن به ویژه دیابت ـ جراحی دستگاه گوارش
استفاده از داروهای سرکوبگر دستگاه ایمنی
بیماران چاق
 
 
 
پیشگیری
ـ تجویز آنتی بیوتیک قبل از عمل جراحی در زمان مناسب  
-مطمئن شدن از این که بیمار در بهترین وضعیت ممکن قبل از جراحی انتخابی است
- استفاده از محلولهای ضدمیکروبی در اطراف برش جراحی
-رعایت نکات استریل (از بین بردن هر نوع باکتری یا سایر میکروارگانیسمها، مثل ویروسها یا انگلها) در اطراف محل جراحی و وسایل عمل و نیز استفاده کارکنان اتاق عمل از لباس، کاله و ماسک تمیز ـ
-استفاده از آنتی بیوتیکهای خاص مثل نئومایسین پیش از جراحی در دستگاه گوارش برای استریل کردن لوله گوارشی
تمیز کردن کامل پوست قبل از جراحی ـ
-استفاده هر چه کمتر از بخیه ـ انتخاب مناسب آنتی بیوتیک بعد از عمل ـ
-زمان و طول مدت مناسب برای مصرف دوز مناسب آنتی بیوتیک ـ
-کوتاه کردن موها (به جای تراشیدن) اطراف محل برش جراحی ـ
-نگهداری سطح قندخون در حد مناسب در افراد دیابتی (مخصوصا برای برای افرادی که جراحی قلب دارند( ـ حفظ دمای بدن در حد طبیعی در بیمارانی که جراحی روده بزرگ دارند.
درمان
-تجویز آنتی بیوتیک، گاهی از راه خوراکی، اما اغلب از طریق وریدی برای عفونتهای جدی. ـ
-در بسیاری از موارد، از محل آلوده کشت برداشته میشود تا مشخص شود آیا باکتری مقاوم است (در این مواقع باکتری به درمانهای آنتی بیوتیکی معمول پاسخ نمی دهد(. ـ
-باز کردن مجدد برش جراحی برای خارج کردن چرک، آبسه (تجمع مایع عفونی(، یا هماتوم )تجمع خون و لخته خونی که میتواند عفونی شود(
- اگر از جسم خارجی (مثل پروتز) استفاده شده است و عفونت جدی است، خارج کردن آن ها ممکن است برای رفع عفونت ضروری باشدـ
-مراقبتهای حمایتی، شامل مایعات، داروها برای کاهش تب و داروهای مسکن ، گاهی الزم است. اگر عفونت شدید است، ممکن است بیمار نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته یا حتی در بخش مراقبتهای ویژه (ICU ) جهت درمان بستری شود. ـ
-استفاده از کیسه گرم یا کمپرس گرم ـ در صورتی که زخم ترشح کند، لباس ها را به دفعات عوض کنید.
-جراحی برای برش و تخلیه آبسه زخم (گاهی اوقات) ممکن است لازم باشد.



CAPTCHA
دفعات مشاهده: 2312 بار   |   دفعات چاپ: 137 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر